آسیب شناسی جایگاه طراحی لباس در رسانه تلوزیون
آسيب شناسي جايگاه طراحي لباس در رسانه سيما
سايت خبري سيما فيلم/ فرخنده كيهاني يزدي- دبیر شورای طراحی لباس مرکز سیما فیلم : سوابق-تحصیلات :ليسانس فلسفه غرب، فوق ليسانس عرفان ، معادل فوق ليسانس تهيه كنندگي تلويزيون -شغل: تهيه كننده ، ساخت بيش از 7 هزار دقيقه برنامه با محوريت مسائل اجتماعي خصوصاً مسائل بانوان، تحقيق و پژوهش پيرامون مسائل زنان از جمله پوشش بانوان ايراني در طول تاريخ، مدير عامل مؤسسه فرهنگي هنري اقليم نور، عضو هيأت مؤسس و هيأت مديره موسسه مطالعات و تاريخ معاصر ايران:
رسانه سيما در عين تأثيرگذاري بر چگونگي عناصر فرهنگي جامعه(كه پوشش هم يكي از آنهاست) به دليل ماهيت خود، از جو حاكم نيز تأثيرپذيري زيادي دارد. از همين رو، لازم ديديم تا در مورد وضعيت حاكم برفضاي پوشاك در ايران، اطلاعاتي كسب كنيم.
متأسفانه بازار لباس و به طور كلي صنعت پوشاك در كشور ما دچار بي برنامگي و آشفتگي هاي زيادي است. اكثر مدل ها وارداتي هستند و كشور تركيه در اين ميان، نقش مهمي دارد. به دليل اهميت ندادن به فرهنگ پوشش و ضعف ساختاري صنعت پوشاك و رعايت نكردن معيارهاي زيبايي و تنوع در توليدات داخلي، اكثر افراد جذب الگوهاي غربي مي شوند.
يكي ديگر از دلايلي كه تلاش دستگاه هاي فرهنگي براي نظام بخشيدن به وضعيت پوشش را همواره با شكست رو به رو مي كند، اين است كه به اين موضوع بيشتر با نگاهي سياسي پرداخته شده تا يك مقوله مهم فرهنگي.
رسانه سيما در كنار ساير رسانه هاي بصري مثل سينما در ارزشگذاري، اعتبار بخشي، ترويج و تعميم انواع پوشش، نقش اساسي و تعيين كننده اي دارد؛ ولي متأسفانه طراحي لباس كه منشأ همه اين موارد است، از جايگاه مناسبي در توليدات سيما برخوردار نيست.
بدون شك، يكي از عواملي كه باعث مي شود مخاطب با شخصيت هاي يك سريال، يك فيلم سينمايي، يك تله فيلم و يا حتي با مجري يك برنامه ارتباط برقرار كند و برايش باورپذير باشد، تناسب بين نقش جايگاه و پوشش بازيگر و يا مجري است.طراحي لباس اگر آگاهانه انجام شود در واقع جزئي از فرآيند ماجراها و قصه مي شود و تحول شخصيت ها در طول داستان در بعد اجتماعي يا رواني و اخلاقي به كمك پوشش (اعم از لباس و ملحقات آن مانند عينك، كفش و...) نمود پيدا مي كند. هم چنين استفاده درست از روان شناسي رنگ و حتي بافت پارچه ها مي تواند عامل مهمي باشد براي تأثيرگذاري هر چه بيشتر بر مخاطب.
با توجه به مطالب فوق و بررسي هايي كه در مورد جايگاه طراحي لباس در برنامه هاي تلويزيوني انجام گرفته است، مي توان به اين نتيجه رسيد كه طراحي لباس به عنوان عنصري تعيين كننده در كنار ساير عناصر زيبايي شناختي به منظور اثر بخشي مطلوب و صحيح بر مخاطب در بسياري از برنامه ها و سريال ها از جايگاه شايسته اي برخوردار نيست و اين موضوع بر مي گردد به چند علت عمده:
1-بي توجهي و يا عدم شناخت عوامل برنامه ساز از اهميت پوشش
2-در نظر گرفتن بودجه و امكانات مناسب در برآوردهاي مالي از طرف مديران
3-برخوردهاي سليقه اي كه از طرف ناظران پخش و سايرين اعمال مي شود و در واقع سازندگان برنامه ها را در موقعيتي قرار مي دهد كه از عوامل مهمي چون تأثيرات روان شناختي لباس، هماهنگ بودن با فرهنگ و ارزش هاي جامعه، تناسب با شخصيت و يا تيپ بازيگران و توجه به جنبه هاي زيبايي شناختي، صرف نظر و از پوششي استفاده كنند كه هيچ مشكلي به وجود نياورد.
در شرايط حاضر، واحد طراحي صحنه و لباس و كارگاه خياطي عملا در شبكه هاي 1 و 2 نيمه تعطيل است و فعاليت چشمگير و تأثيرگذاري ندارد(ساير شبكه هاي جديد التأسيس از ابتدا چنين واحدهايي نداشته اند)، دو آرشيو لباس (در شبكه 1 و در شهرك غزالي) فاقد امكانات و فضاي كافي و استاندارد هستند.
آرشيوها فاقد اطلاعات كامپيوتري و يا حتي آلبومي از لباس هاي موجود هستند. بسياري از لباس هاي دوخته شده در سريال هاي تاريخي در حال از بين رفتن بوده و بي توجهي و كمبود البسه امروزي در هر دو آرشيو جلب نظر مي كند.
در كنار همه اينها بي توجهي به وجه آكادميك اين موضوع از معضلات عمده است كه باعث تنزل جايگاه اين موضوع شده است.
در دانشكده صدا و سيما طراحي لباس حتي درحد چند واحد درسي هم ديده نشده، چه رسد به روش هاي علمي آرشيو و نگهداري لباس.
پس از بررسي سريال ها و تله فيلم ها و ساير برنامه هاي تلويزيوني به اين نتيجه رسيده ايم كه در بيشتر توليدات از طراح لباس استفاده نمي شود و اين كار يا به عهده طراح صحنه است و يا كسي كه تخصصي در اين زمينه ندارد.
بدين ترتيب، اين عوامل در كنارچند عامل ديگر كه به دلايلي از ذكر آنها خودداري مي كنيم، باعث مي شود كه از يك ابزار كار جهت تأثيرگذاري بر مخاطب و هم چنين ترويج الگوهاي مناسب پوشش محروم بمانيم.
* فهرست كتاب هاي مرجع موجود در واحد تحقيقات طراحي لباس سيما فيلم:
1-لباس هاي محلي بانوان ايراني
نويسنده: فاطمه غفاري، كارشناس تكنولوژي آموزشي
انتشارات گردون سپهر
2- هشت هزار سال تاريخ پوشاك اقوام ايراني
تأليف:مهرآسا غيبي
انتشارات هيرمند
3- تاريخ لباس(5000 سال پوشاك زنان و مردان جهان)
روت ترنرويل كاكس
ترجمه: شيرين بزرگمهر
انتشارات توس
4- پوشاك ملل از كهن ترين زمان تا قرن نوزدهم
Dorine Van Den Beukel
ترجمه: مريم مدني
انتشارات مارليك
5- طرح ها و نقوش لباس ها و بافته هاي ساساني
نگارش محمدرضا رياضي
انشتارات گنجينه هنر
6- تاريخچه كلاه و پوشش سر در ايران(از آغاز تا پايان روزگار ساسانيان)
محبوبه كلانتري
اداره كل پژوهش هاي سيما
7- تاريخ پوشاك ايران، نگرشي بر پوشاك ايرانيان از هزاره پنجم پيش از ميلاد تا اواخر دوره هخامنشي
مولف: پريچهره رحيمي
دانشگاه هنر، 1385
8- تاريخچه پوشش سر در ايران
دكتر سهيلا شهشهاني
موسسه انتشارت مدير
9- تاريخ پوشاك ايرانيان، از ابتداي اسلام تا حمله مغول
دكتر محمدرضا چيت ساز
مركز تحقيقات و مطالعات و سنجش برنامه اي صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران
سازمان مطالعه و تدوين سمت
10- A Family Of Fashion
The Messels: Six Generation Of Dress Philip Wilson Publishers
11- پوشاك ايرانيان از چهارده قرن پيش تا آغاز دوره شاهنشاهي پهلوي
جليل ضياءپور
* پوشاك زنان
1- پوشاك زنان صدر اسلام(4 فيش)
2- پوشاك زنان دوره مغول تا دوره صفويه(2 فيش)
3- پوشاك زنان از تشكيل دولت صفويه، تا اوايل قاجاريه (صفويه، زنديه،افشاريه)( 49 فيش)
4- پوشاك زنان دوره چهارم (از اوايل دوره قاجاريه تا صدر مشروطه)(104 فيش)
5- پوشاك زنان دوره پنجم(از صدر مشروطيت تا اواخر دوره قاجاريه)(16 فيش)6- پوشاك زنان از دوره رضاخان تا اواخر دوره پهلوي (دوره هاي 8،7،6)(101 فيش)
جمع كل 276 فيش
* پوشاك مردان
1- پوشاك مردان، از صدر اسلام تا حمله مغول(83 فيش)
2- پوشاك مردان، دوره دوم (از حمله مغول تا تشكيل دولت صفويه)(16 فيش)
3- پوشاك مردان، دوره سوم (صفويه، زنديه، افشاريه) (122 فيش)
4- پوشاك مردان، دوره چهارم (از اوايل دوره قاجاريه تا صدر مشروطيت)( 261 فيش)
5- پوشاك مردان، دوره چهارم و پنجم(كل دوره قاجاريه از ابتدا تا پهلوي)( 62 فيش)
6- پوشاك مردان، دوره پنجم(از صدر مشروطيت تا اوايل دوره پهلوي)( 82 فيش)
7- پوشاك مردان، دوره ششم (رضا خان)( 95 فيش)
8- پوشاك مردان، دوره هاي (8،7،6) دوره پهلوي اول و دوم(14 فيش)
9- پوشاك مردان، دوره قاجاريه و اوايل دوران پهلوي(دوره 6،5،4)(5 فيش)
10- پوشاك مردان، دوره هشتم (پهلوي)( 48 فيش)
11- پوشاك مردان، دوره هفتم (پهلوي)( 30 فيش)
جمع كل فيش ها: 818
* فهرست مقالات موجود در واحد تحقيقات طراحي لباس سيما فيلم (تاريخچه لباس در ايران)
1- پارچه هاي صفوي(صنعت پوشاك/ شماره 19/ نيمه آذر 84)
2- متحدالشكل شدن لباس در دوران پهلوي اول(صنعت پوشاك/ شماره يك/ بهمن 82)
3- بررسي اجمالي پوشاك بانوان در دوره تيموري(صنعت پوشاك/ شماره 26 / نيمه تير 85)
4- مروري بر تاريخچه لباس و سوزن دوزي هاي ايران(صنعت پوشاك/ شماره 32 و 33 / دي و بهمن 85)
5- نگاهي به تاريخ پوشاك ايران(صنعت پوشاك/ شماره صفر/ دي 83)
6- تحول لباس زنان ايران دو سده اخير(صنعت پوشاك/ شماره 8 و 9 / آذر 82)
7- پوشاك ايرانيان از نيمه حكومت قاجار تا بعد از انقلاب اسلامي(كتاب ماه هنر/بهمن و اسفند 1378)
8-پوشاك ايرانيان از چهارده قرن پيش تا آغاز دوره پهلوي(كتاب ماه هنر/ بهمن و اسفند 1378)
9- تحول لباس در ايران(كتاب ماه هنر/بهمن و اسفند 1378)
10- پژوهشي در مورد پوشاك ايران(كتاب ماه هنر/بهمن و اسفند 1378)
11- روئين تني و پوشاك مقدس(كتاب ماه هنر/بهمن و اسفند 1378)
12- اطلس مردم نگاري پوشاك ايران(كتاب ماه هنر/بهمن و اسفند 1378)
13- پوشاك باستاني ايرانيان(كتاب ماه هنر/بهمن و اسفند 1378)
14- اروپايي ها و لباس ايرانيان(كتاب ماه هنر/بهمن و اسفند 1378)
15- زري بافي در دوره صفوي(كتاب ماه هنر/بهمن و اسفند 1378)
16- منسوجات قاجاري(كتاب ماه هنر/بهمن و اسفند 1378)
17-پوشاك ايرانيان باستان(فصلنامه تخصصي هنر/ گروه طراحي پارچه و لباس دانشكده شريعتي/ شماره هفتم/ بهار 86)
18- پوشاك اشكاني و پارتي(فصلنامه تخصصي هنر/ گروه طراحي پارچه و لباس دانشكده شريعتي/ شماره چهارم/ سال اول)
19- لباس و پوشاك ايران در دوره صفويه
20- شاهكارهاي هنر ايران: منسوجات دوره صفويه(صنعت پوشاك/ شماره 13 / ارديبهشت 84)
21-پوشش زنان در عهد صفويه(صنعت پوشاك/ شماره 13 / ارديبهشت 84)
22-لباس و پوشاك بانوان ايراني از صدراسلام تا آغاز دوره صفويه
23-آشنايي با پوشاك قديمي
24- بررسي پوشاك بانوان ايراني از قديمي ترين دوران
25- ساسانيان، لباس و پوشاك ايرانيان در دوره ...
* مقالات متفرقه
1-جوانان و الگوبرداري(صنعت پوشاك/ شماره 25 / نيمه خرداد 85)
2-طراحي مد با بي بندوباري فاصله دارد(صنعت پوشاك/ شماره 25 /نيمه خرداد 85)
3- اولين همايش تاريخچه پوشاك بانوان ايراني(صنعت پوشاك/ شماره 7،6 /مهر و آبان 83)
4- طراحي لباس ملي(صنعت پوشاك/ شماره 14 /تير 84)
5- فرهنگ و پوشش ايراني از نگاه مردم و كارشناسان(صنعت پوشاك/ شماره 30 و 31/ آبان و آذر 85)
6- لباس پرستاران(صنعت پوشاك/ شماره 30 و 31 /آبان و آذر 85)
7- هاليوود و نماد مد ايتاليا(صنعت پوشاك/ شماره 18 /نيمه آبان 84)
8- هنر طراحي لباس در ايران و كاستي ها(صنعت پوشاك/ شماره 24 /نيمه ارديبهشت 85)
9- زيباشناسي لباس(صنعت پوشاك/ شماره 16 /شهريور 84)
10- پذيرش جايگاه طراحان صاحب سبك و تأثير آن بر صنايع پوشاك و كفش(صنعت پوشاك/ شماره 16 /شهريور 84)
11- مد چيست و چگونه به وجود مي آيد؟( صنعت پوشاك/ شماره صفر/ دي 82)
12- نظريه هاي مد (صنعت پوشاك/ شماره 3 و 4/ ارديبهشت وخرداد 83)
13- لباس انسان را مي سازد(صنعت پوشاك/ شماره 3 و 4 /ارديبهشت و خرداد 83)
14- چگونه بهتر جلوه كنيم؟( صنعت پوشاك/ شماره 5 /تير 83)
15- صنايع پوشاك كشور از فقر دانش رنج مي برد(صنعت پوشاك/ شماره 5/ تير 83)
16- زيباشناسي پوشاك(صنعت پوشاك/ شماره 5 /تير 83)
17- ذن و هنر طراحي مد(صنعت پوشاك /شماره 26/ نيمه تير 85)
18- بررسي پوشاك بانوان ايران(صنعت پوشاك/ شماره 10/ بهمن 83)
19- انسان ها شكوه خداوند، لباس شكوه انسان(صنعت پوشاك/ شماره 10/ بهمن 83)
20- موزه لس آنجلس بخش منسوجات و پوشاك(صنعت پوشاك/ شماره 2 /اسفند 82)
21- نگاهي به شوي زنده لباس در سالن حجاب(صنعت پوشاك/ شماره 2 /اسفند 82)
22- نقش موزه هاي پوشاك در تكوين و شكوفايي صنعت پوشاك(صنعت پوشاك/ شماره 2/ اسفند 82)
23- تأثير پوشاك در ارتباطات و شخصيت آدمي(صنعت پوشاك/ شماره 2 /اسفند 82)
24- البسه نامأنوس(كتاب ماه هنر/ بهمن و اسفند 78)
25- رواج پوشش كامل اسلامي(كتاب ماه هنر/ بهمن و اسفند 78)
26- شاخص هاي نمادين در لباس عروس(كتاب ماه هنر/ بهمن و اسفند 78)
27- موجي كه فرو نشست به ياد جليل ضياءپور(كتاب ماه هنر/ بهمن و اسفند 78)
28- نگرشي بر وضع لباس جامعه(كتاب ماه هنر/ بهمن و اسفند 78)
29- گزارشي از نمايشگاه پوشاك سنتي ايران و هلند(كتاب ماه هنر/ بهمن و اسفند 78)
30- قصه زني كه مد را به ايران آورد(فصلنامه تخصصي هنر/ گروه طراحي پارچه و لباس دانشكده شريعتي/ شماره سوم/ اسفند 84)
31- هنر طراحي لباس(فصلنامه تخصصي هنر/ گروه طراحي پارچه و لباس دانشكده شريعتي/ شماره هفتم/ بهار 86)
32- جايگاه پارچه و لباس در قرآن(فصلنامه تخصصي هنر/گروه طراحي پارچه و لباس دانشكده شريعتي/ شماره هفتم/ تابستان 86)
33- رونق خياطي در تهران(فصلنامه تخصصي هنر/گروه طراحي پارچه و لباس دانشكده شريعتي/ شماره هفتم/ تابستان 86)
34- دختران جوان و پيروي ازمد(فصلنامه تخصصي هنر/ گروه طراحي پارچه و لباس دانشكده شريعتي/ شماره هفتم/ تابستان 86)
35- مد و باقي قضايا(فصلنامه تخصصي هنر گروه طراحي و پارچه و لباس دانشكده شريعتي/ شماره دوم/ آذر و دي 84)
36- لباس در ديدگاه قرآن(فصلنامه تخصصي هنر/ گروه طراحي پارچه و لباس دانشكده شريعتي/ شماره ششم/ زمستان 85)
37- چادري با هويت ايراني(فصلنامه تخصصي هنر/ گروه طراحي پارچه و لباس دانشكده شريعتي/ شماره ششم/ زمستان 85)
38- جشنواره لباس هاي سنتي ومدرن ايران در اروپا(فصلنامه تخصصي هنر/ گروه طراحي پارچه و لباس دانشكده شريعتي/ شماره يك/ خرداد 84)
39- مدگرايي ناهنجاري يا نوجويي؟(فصلنامه تخصصي هنر/ گروه طراحي پارچه و لباس دانشكده شريعتي/ شماره يك/ خرداد 84)
40- مد(طراحي و پارچه و تزئينات/ شماره چهارم/ سال چهارم/ تابستان 86)
41- بازيافت پوشاك براي لباس صحنه(طراحي پارچه و تزئينات/ شماره چهارم/ سال چهارم/ تابستان 86)
42- اهميت شناخت اندام در طراحي لباس(طراحي پارچه و تزئينات/ شماره چهارم / سال چهارم/ تابستان 86)
43- لباس پيامبر اكرم(ص)(صنعت پوشاك/ شماره 13 /ارديبهشت 84)
44- گلدوزي روي پارچه
45- حجاب و فلسفه آن در اسلام
46- آشنايي با مراكز پژوهشي پوشاك ايراني درجهان(صنعت پوشاك/ شماره 13 / ارديبهشت 84)
47- پيركاردن كيست؟(پوشاك ايران/ شماره 5 و 6)
48- پوشاك در گذر زمان
49- رسانه پوشاك
50- طراحان مد از چه چيز الهام مي گيرند؟(صنعت پوشاك/ شماره 13/ ارديبهشت 84)
* تاريخچه لباس در جهان
1- لباس هاي قرن بيست و يكم(صنعت پوشاك/ شماره صفر/ دي 83)
2- مد خانم هاي ويكتوريايي 1900 ـ 1850 (صنعت پوشاك/ شماره 4، 3 / ارديبهشت و خرداد 83)
3- تاريخ لباس هند(صنعت پوشاك/ شماره 25/ نيمه خرداد 85)
4- مد سال هاي 1930 تا 1990 (صنعت پوشاك/ شماره 6 و 7 /مهر و آبان 83)
5- عكس هاي عروسي دهه 40 (صنعت پوشاك شماره 6، 7 /مهر و آبان 83)
6- مردان دوره ويكتوريايي چه لباسي مي پوشيدند؟(صنعت پوشاك/ شماره 6 و 7/مهر و آبان 83 )
7- سبك هاي طراحي لباس در قرن بيستم(صنعت پوشاك/ شماره 14 /تير 84)
8- بررسي اجمالي لباس گوتيك(صنعت پوشاك/ شماره 14 /تير 84)
9- كلاه زنان قرون وسطي(صنعت پوشاك/ شماره 26 /نيمه تير 85)
10- ايرلند و لباس هاي سنتي آن(صنعت پوشاك/ شماره يك/ بهمن 82)
11- پوشاك پسران در سال هاي 1860(صنعت پوشاك/ شماره يك/ بهمن 82)
12- مد سال هاي 1900 تا 1930 (صنعت پوشاك/ شماره 5 /تير 83)
13- پوشاك و بافته هاي درباري هند(صنعت پوشاك /شماره 5 /تير 83)
14- تاريخچه پژوهش هاي مردم شناختي پوشاك در اروپا(كتاب ماه هنر/ بهمن و اسفند 1378)
15- لباس مسلمانان در شبه قاره هند(كتاب ماه هنر/ بهمن و اسفند 78)
16- منسوجات پازيريك( كتاب ماه هنر/ بهمن و اسفند 78)
17- فرهنگ لغت البسه مسلمان
18- تاريخچه كلاه(پوشاك ايران/ شماره 7 و 8)
19- پوشاك غرب و ميراث رومي ها(صنعت پوشاك/ شماره 8 و 9/ آذر و دي 83)
20- طول دامن در طول تاريخ(صنعت پوشاك/ شماره 1 / بهمن 82)
21- مد در دهه 1930 (پوشاك ايران/ شماره 5 و 6)
22- مد در دهه 1940 (پوشاك ايران/ شماره 8 و 7)
23- مد در دهه 1960 (پوشاك ايران/ شماره 8 و7)
24- سياه براي زنان (صنعت پوشاك/ شماره 15 /مرداد 84)
* جايگاه رنگ در طراحي لباس
1- رنگ ها چه مي گويند؟(صنعت پوشاك/ شماره 2 /اسفند 82)
2- نماد شناسي رنگ در اشعار سهراب سپهري(فصلنامه تخصصي هنر/ گروه طراحي پارچه و لباس دانشكده شريعتي/ شماره 7 / بهار 86)
3- نمادشناسي رنگ در اشعار سهراب سپهري(فصلنامه تخصصي هنر/ گروه طراحي پارچه و لباس دانشكده شريعتي/ شماره 8 /تابستان )86
4- رنگ و تركيب آن(فصلنامه تخصصي هنر/ گروه طراحي پارچه و لباس دانشكده شريعتي/ شماره پنجم/ پاييز 85)
5- رنگ در اديان (فصلنامه تخصصي هنر/ گروه طراحي پارچه و لباس دانشكده شريعتي/ شماره 1 /خرداد 84)
6- رنگ و تركيب آن(فصلنامه تخصصصي هنر/ گروه طراحي پارچه و لباس دانشكده شريعتي/ شماره 4 /سال اول)
7- جادوي رنگ در لباس(طراحي پارچه و لباس و تزئينات /شماره 4/ سال چهارم/ تابستان 86)
8- هارموني رنگ ها(پوشاك ايران/ شماره 5 و6)
9- راه تعادل هماهنگي در وزن رنگ ها(پوشش/ سال اول/ شماره اول)
* لباس هاي سنتي و محلي ايران
1- تركمن هاي ايران (قسمت دوم)(صنعت پوشاك/ شماره 25/ نيمه خرداد 85)
2- تركمن هاي ايران(قسمت اول)صنعت پوشاك/(شماره 24/ نيمه ارديبهشت 85)
3- پوشاك مردم بوشهر(صنعت پوشاك/ شماره 8 و 9 /آذر و دي 83)
4- لباس خنج(صنعت پوشاك/ شماره 28 و 29 /شهريور و مهر 85)
5- شناخت پوشاك، آداب و فرهنگ ايل قاراپاپاخ(صنعت پوشاك/ شماره 19 /نيمه آذر 84)
6- پوشاك مردم خوزستان(كتب ماه هنر/ بهمن و اسفند 78)
7- پوشاك جنوب( كتاب ماه هنر/بهمن و اسفند 78)
8- آغازي بزرگ بر پژوهش پوشاك(كتب ماه هنر/ بهمن و اسفند 78)
9- پوشاك سنتي استان ايلام(كتب ماه هنر/ بهمن و اسفند 78)
10- جلوه هاي آئيني پوشاك در نزد مردم گيلان(كتب ماه هنر/ بهمن و اسفند 78)
11- پوشاك در باورهاي عاميانه(كتب ماه هنر/ بهمن و اسفند 78)
12- لباس هاي سنتي ايران(كتب ماه هنر/ بهمن و اسفند 78)
13- مردم نگاري پوشاك سنتي استان سمنان(كتب ماه هنر/ بهمن و اسفند 78)
14- پوشش سر زنان ايلامي(فصلنامه تخصصي هنر/ گروه طراحي پارچه و لباس دانشكده شريعتي/ شماره ششم/ زمستان 85)
15- لباس و پوشاك بختياري ها
16- لباس و پوشاك بانوان زرتشتي
17- رودوزي هاي سنتي(صنعت پوشاك/ شماره 14 /تير 84)
18- تأثير نقوش سنتي بر لباس هاي مدرن امروز(صنعت پوشاك/ شماره 10 /بهن 83)
19- ترمه از گذشته تا حال(فصلنامه تخصصي هنر/ گروه طراحي پارچه و لباس دانشكده شريعتي/ شماره هشتم/ تابستان 86)
20- لباس و پوشاك بانوان هرمزگان(پوشاك ايران/ شماره 11)
* طراحي لباس در سينما، تلويزيون و تئاتر
1- لباس و سينما(صنعت پوشاك/ شماره 34 و 35/فروردين و ارديبهشت)
2- طراحي لباس«ارباب حلقه ها»(صنعت پوشاك/ شماره 3 و 4 /ارديبهشت و خرداد 83)
3- «كافه ستاره» فيلمي پرستاره با طراحي لباس سخت(صنعت پوشاك/ شماره 28 و 29 /شهريور و مهر 85)
4- لباس «ليلي و مجنون»(صنعت پوشاك/ شماره 28 و 29 / شهريور و مهر 85)
5- طراحي لباس در سينماي ايران(صنعت پوشاك / شماره 1 / بهمن 82)
6- رسانه و پوشاك(صنعت پوشاك/ شماره 26 / نيمه تير 85)
7- پوشاك در سينماي ايران(صنعت پوشاك/ شماره 26 /نيمه تير 85)
8- لباس«شام عروسي»(صنعت پوشاك/ شماره 32 و 33/ دي و بهمن